Ev içi çalışma ilişkilerinde en sık tartışılan iki konu saat düzeni ve işin sınırıdır. Bir bebek bakıcısı ile kurulan anlaşmada bu iki başlık yazılı değilse tartışma er ya da geç çıkar, çünkü ev iş yeri gibi sınırları belli bir alan değildir. Mutfak da oturma odası da hem yaşam alanıdır hem çalışma alanı. Bu belirsizliği ortadan kaldıran şey uzun bir sözleşme değil, iki tarafın da aynı metne bakmasıdır.
Hangi çalışma modeli hangi koşulları gerektirir?
Model seçimi çoğu zaman ailenin çalışma saatine göre yapılır. Oysa modelin evde neyi değiştirdiği de aynı ölçüde önemlidir.
| Model | Uygun olduğu durum | Evin sağlaması gereken koşul | Yazılması gereken madde |
| Yarı zamanlı | Ebeveynlerden biri gün içinde evde ya da esnek çalışıyorsa | Devir saatlerinin sabit olması | Gelme ve ayrılma saati ile gecikme halinde izlenecek yol |
| Tam gün gündüzlü | Her iki ebeveyn de gün boyu çalışıyorsa | Öğle dinlenmesi için uygun alan | Günlük çalışma saati mola düzeni ve hafta tatili |
| Yatılı | Gece desteği veya erken saat ihtiyacı varsa | Kapısı olan ayrı bir oda | Gece dinlenme aralığı haftalık izin ve izin gününde evde kalma durumu |
Yatılı düzende en sık yapılan hata, evde bulunmanın sürekli çalışma sayılmasıdır. Gece dinlenme aralığı yazılmadığında bakıcı her uyanışta işe çağrılmış olur ve bu düzen birkaç hafta içinde sürdürülemez hale gelir. Gece desteği gerçekten gerekiyorsa bu bir istisna değil, işin tanımlı parçası olarak yazılmalıdır.
Görev tanımına hangi işler girer?
Görev tanımı çocuğun bakımı etrafında kurulur. Beslenme, uyku düzeni, kişisel temizlik, kıyafet değişimi, oyun ve yaşa uygun etkinlik, ev içi ve dışında güvenli gözetim, çocuğun kendi odasının düzeni ile kendi kıyafetlerinin yıkanması bu çerçeveye girer. Okul çağındaki çocukta servis ya da okul takibi, ödev saati düzeni ve kurs saatlerine refakat da eklenebilir. Hangi işin dahil olduğu evden eve değişir ve bu nedenle liste ailenin kendi rutinine göre yazılmalıdır.
Hangi işler görev tanımının dışında kalır?
Çocuk bakımı ile ev temizliği farklı işlerdir ve aynı ücret karşılığında birleştirilmeleri zamanla bakımdan çalar. Evin genel temizliği, tüm hane için yemek hazırlığı, diğer aile bireylerinin çamaşırı ve ütüsü, alışveriş ve evcil hayvan bakımı bakım işinin doğal parçası sayılmaz. Bu işlerin bir kısmı beklenecekse hangi işin hangi gün ve hangi kapsamda yapılacağı açıkça yazılır. Sonradan tek tek eklenen işler, yazılı tanımı geçersiz hale getirir ve çalışma ilişkisini yıpratır.
Saat düzeninde hangi ayrıntılar netleştirilmeli?
- Günlük başlangıç ve bitiş saati ile gün içindeki mola aralığı
- Ailenin gecikmesi halinde nasıl haber verileceği ve fazla çalışmanın nasıl karşılanacağı
- Hafta tatili günü ve resmi tatillerde çalışma durumu
- Yıllık izin planının ne zaman konuşulacağı
- Bakıcının hastalanması ya da ailenin plan değiştirmesi durumunda izlenecek yol
İkinci madde uygulamada en çok sorun çıkaran başlıktır. Trafik ya da toplantı nedeniyle yaşanan yarım saatlik gecikmeler tek başına sorun değildir. Sorun, bu gecikmenin düzene dönüşmesi ve karşılığının hiç konuşulmamasıdır.
Sigorta ve ödeme düzeni
Ev hizmetlerinde çalıştırılan kişinin sigorta bildirimi işverenin sorumluluğundadır ve çalışma süresine göre farklı bildirim usulleri uygulanır. Bu konu işe başlamadan önce konuşulmalı, ödeme günü de baştan belirlenmelidir. Aracı bir kurumla çalışılıyorsa o kurumun İŞKUR izinli özel istihdam bürosu olup olmadığı sorulmalıdır. 4904 sayılı kanun uyarınca iş arayan kişiden ücret alınması yasaktır. Yabancı uyruklu bir çalışanla anlaşılacaksa çalışma izni olmadan istihdamın mümkün olmadığı da hatırlanmalıdır.
Tek sayfalık bir görev tanımı nasıl yazılır?
Uzun sözleşmeler evin günlük akışında uygulanmaz, çünkü kimse o metne dönüp bakmaz. İşe yarayan tanım tek sayfayı geçmeyen ve başlıklar halinde yazılan tanımdır.
- Çocuğun günlük rutini saat aralıklarıyla birlikte
- Bakıcının sorumluluğundaki işlerin listesi
- Sorumluluk dışında kalan işlerin açıkça yazılması
- Çalışma saatleri hafta tatili ve izin düzeni
- Ödeme günü ile sigorta bildirimine ilişkin karar
- Acil durumda aranacak kişiler ve izlenecek yol
- Ev kuralları başlığı altında ekran süresi beslenme ve dışarı çıkma düzeni
Bu metin iki tarafın da görebileceği bir yerde durmalıdır. Konuşulmuş fakat yazılmamış maddeler zaman içinde farklı hatırlanır ve tartışmaların çoğu buradan çıkar. Tanımın işe başlamadan önce birlikte okunması da faydalıdır. Çalışacak kişi metni okurken itiraz ettiği ya da anlamadığı bir madde varsa bunu ilk gün söylemesi, üçüncü ayda söylemesinden çok daha kolaydır.
Görev tanımı değişen bir belgedir
Çocuk büyüdükçe bakımın içeriği değişir. Emzirme ve uyku düzeni etrafında kurulan bir tanım, çocuk yürümeye başladığında güvenlik ve oyun ağırlıklı hale gelir. Okula başlandığında ise saat düzeni tamamen yeniden kurulur. Bu nedenle görev tanımını bir kez yazıp rafa kaldırmak yerine, belirgin geçiş dönemlerinde birlikte gözden geçirmek gerekir. Değişiklikler konuşularak yapıldığında beklenti sürprize dönüşmez ve çalışma ilişkisi uzun süre ayakta kalır.
