Güneş enerji santralleri, sürdürülebilir ve çevreci bir elektrik enerjisi üretimi yapılabilmesi açısından Dünyada ve Türkiye’de öncelikli yatırımlar arasında yerini almayı başarmıştır. Fakat ilk maliyet ile birlikte özellikle büyük arazi santrallerinde önemli bir yatırım ortaya koyulurken, iyi bir verim alabilmek ve üst performansa ulaşabilmek için GES temizlik çok önemli ve periyodik bir hizmet türüdür.
GES bakım ve dahilinde gerçekleştirilen temizlik hizmetleri santrallerde daha sağlıklı, uzun ömürlü ve yüksek performanslı bir çalışma sağlayabilir. Çünkü içerisinde GES saha testleri gibi birçok farklı aşamayı bulunduran bu hizmet, tüm teknolojik yapılarda olduğu gibi güneş enerji santrallerinde ve bilhassa panellerde dış faktörlerin etkilerini ortadan kaldırabilmektedir. Zira dış faktörler güneş panellerinde güneş ışınlarının doğru emilmesini engellerken, verim düşüşüne neden olmakta ve temizlik bu problemi engellemektedir.
Genellikle birçok yatırımcı ve üretici santrallerde pek fazla bakım ihtiyacı olmayacağını düşünebilse de bu durum büyük bir yanlış olarak kabullenilmelidir. Hareketli parçalar içermeyen ancak çevre faktörleri nedeni ile aşırı kirlenebilen ve korozyona uğrayabilen santrallerdeki her parçanın kirlilik ve aşındırıcı faktörlerden uzaklaştırılması için de GES temizlik çok önemli bir avantaj sağlamaktadır. Hatta iyi bir temizlik verimlilik kaybını %20 gibi bir oran ile ortadan kaldırabilirken, özellikle saha santrallerinde tüm elektrik tesisatı ve devrelerinde kontrol sağlıklı çalışmayı sürekli bir hale getirebilir.
GES Temizlik Periyot Ve Yöntemi
Temizlik hizmetlerinin uygulanmasında öncelikle santralin kurulduğu günden itibaren doğru bir planlama yapılması ve ilk temizlik oluşturulduktan sonra da GES temizlik hizmetlerinin periyodik bir yapıya kavuşturulması gerekir. Ayrıca temizliğin santralin yapısı, bütçe, koşullar ve ihtiyaçlara göre nasıl bir yöntem ile gerçekleştirileceği de tespit edilmelidir.
Günümüzde güneş enerji santrallerinde GES temizlik için periyodun ve yöntemlerin belirlenmesinde aşağıdaki adımlar izlenebilir.
- Öncelikle temizliğin hangi periyot ile yapılacağı, mevsim koşullarına göre belirlenebilir. Ayrıca santralin coğrafi konumuna göre de farklılık oluşabilir.
- Mevsimsel açıdan düşünüldüğünde ilkbahar başlangıcında ve sonbahar başlangıcında yılda en az 2 defa temizlik yapılmalıdır.
- Coğrafi koşullara göre çok tozlu ve hava kirliliği görülen bölgelerde ya da sahil kesimlerinde ise temizlik yılda 3-4 defa da yapılabilir.
- Temizlik için günün en uygun saatleri sabahın erken saatleri veya akşamın başlama saatleridir. Personel güvenliği, üretimin en düşük olduğu saatler ve gün içerisinde temizliğin daha etkili olması için bu aralık en doğru aralıktır.
- Belirlenen periyotlara ve saatlere uygun bir şekilde temizlik için öncelikle ortam güvenliği sağlanır ve AC ile DC şalterleri kapatılır.
- Çatı santrallerinde gerekli yüksekte çalışma güvenlik önlemleri ekipmanlar ile birlikte oluşturulur.
- Temizlik için saf su, yumuşak başlı fırçalar, mikrofiber bezler ve çok gerekli durumlarda kullanılabilecek özel solüsyonlar hazırlanır.
- Uygulama ise ifade edilen tüm ekipman ve malzemeler ile profesyonel ekipler tarafından çok hassas bir şekilde ve sert müdahaleler göstermeden sağlanır.
GES Temizlik Ve Bakım Kontrol Listesi
Temizlik ve bakım hizmetleri uygulanırken kontrol edilecek ve gereken noktada değişim ya da onarımları gerçekleştirilecek ayrıntılar da önceden belirlenmiş olmalı ve hizmet öncesinde, hizmet sırasında ve hizmet sonrasında yine kontrolleri yapılmalıdır. Etkili bir sonuç elde edebilmek açısından sadece panellerin yıkanarak temizlenmesi yeterli olmayıp, santraldeki tüm elektriksel ayrıntıların, risk faktörlerinin ve çevre faktörlerinin kontrol edilerek bakım, onarım ve değişimlerinin de yapılması gerekir.
GES temizlik ile birlikte özellikle yapılan kontrollerde panellerde fiziki kontrol yapılması ve hem termal kameralar hem de el kameraları ile termografik kontroller yapılması yer alır. Panellerdeki çatlaklar, aşırı ısınan noktalar, hot spot problemleri, kırıklar, lekeler gibi her ayrıntı bu sayede belirlenerek giderilir. Montaj yapısı gözden geçirilerek gevşeyen kısımların onarılması, korozyon ve hasarların giderilmesi ve sağlamlaştırma kontrolleri yine çok önemlidir.
Sistem içerisinde panellerin birbirine bağlantısını ve santralin teknik bölümüne bağlantısını sağlayan konnektör ve kablo gibi bağlantı ekipmanlarında da kontrol gerekir. Çünkü bu noktalarda kemirgen hasarı, yırtılma, çatlama veya aşınma özellikle su teması ile problemler oluşturabilir. Elektriksel anlamda da öncelikli olarak inverter yani panelin ürettiği akımı santrale ve kullanıcıya doğru düzeyde ulaştıran çevirici ve topraklama ile paratoner noktalarında kontroller yapılır. Ayrıca akım kontrolleri için IV Curve testi gibi işlemler sağlanır.
Profesyonel bir noktadan hizmet alınması ile güneş enerji santrallerinde bakım ve GES temizlik gerçekleştirilmesi çok daha doğru bir sonucun elde edilmesini sağlayabilir. Çünkü profesyonel ekipler tüm bu adımları birebir takip ettiği gibi panel temizliği, görsel kontrol, termal kontrol, ekipman kontrolü, fiziki kontrol gibi işlemleri özel ekip ve ekipmanlar ile detaylı bir şekilde gerçekleştirir. Her hizmette de bu ayrıntılar teker teker gözden geçirilerek sonuca en doğru şekilde ulaşılır ve santralde verimlilik avantajı ortaya koyulur.
